بنزین ۸۷ هزار تومانی به کجا رسید؟ بررسی سیر تا پیاز ماجرا و سناریوهای پیش رو

ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی چه بود؟

قرار بود در استان کرمان، سهمیه‌های یارانه‌ای بنزین همچنان برقرار بمانند، اما مصرف بیشتر از سهمیه با نرخ حدود ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای هر لیتر محاسبه شود.

این طرح پیش از اجرایی‌شدن متوقف شد، اما اصل ایده، یعنی محدودکردن بنزین یارانه‌ای و فروش مصرف مازاد با نرخ آزاد، همچنان یکی از گزینه‌هایی است که دولت بررسی می‌کند.

به همین دلیل، می‌توان گفت بنزین ۸۷ هزار تومانی فعلاً به جایگاه نرسیده، اما سناریویی که باعث مطرح‌شدن این عدد شد کاملاً از میز دولت خارج نشده است.

۳ تصمیم احتمالی دولت برای بنزین

اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، از سه مدل اصلی برای تغییر وضعیت فعلی بازار بنزین صحبت کرده است.

۱. محدودیت عرضه بدون افزایش قیمت

در سناریوی اول قیمت بنزین تغییر نمی‌کند، اما میزان عرضه به بنزین موجود در کشور محدود می‌شود.

یعنی اگر سهمیه روزانه یک جایگاه به پایان برسد، عرضه آن نیز متوقف خواهد شد. این مدل می‌تواند قیمت رسمی را ثابت نگه دارد، اما در مقابل خطر افزایش صف، محدودیت دسترسی و حتی شکل‌گیری بازار غیررسمی بنزین را به همراه دارد.

۲. سهمیه یارانه‌ای + بنزین آزاد

سناریوی دوم شباهت زیادی به طرح کرمان دارد.

در این مدل مقدار مشخصی بنزین یارانه‌ای در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد و افرادی که بیشتر از سهمیه خود مصرف کنند، باید بنزین اضافی را با نرخ آزاد تهیه کنند.

عدد ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان نیز در همین چارچوب مطرح شد؛ با این تفاوت که تاکنون چنین نرخی برای اجرای سراسری تصویب نشده است.

بنابراین «بنزین ۸۷ هزار تومانی از فردا» فعلاً شایعه است، اما فروش مصرف مازاد با نرخ آزاد همچنان یک سناریوی واقعی محسوب می‌شود.

۳. سهمیه بنزین برای هر ایرانی

سناریوی سوم ساختار فعلی را کاملاً تغییر می‌دهد؛ در این مدل سهمیه به جای خودرو، به افراد تعلق می‌گیرد.

براساس یکی از طرح‌های مطرح‌شده، ابتدا بخشی از بنزین برای حمل‌ونقل عمومی کنار گذاشته می‌شود و باقی آن بین مردم توزیع خواهد شد. سهم هر فرد می‌تواند حدود ۳۰ لیتر در ماه باشد و سهم اعضای خانواده نیز در اختیار سرپرست خانوار قرار گیرد.

امکان انتقال یا فروش سهمیه مصرف‌نشده نیز در این مدل مطرح شده است. بنابراین فردی که خودرو ندارد هم می‌تواند از ارزش یارانه بنزین استفاده کند؛ موضوعی که یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این طرح با سیستم فعلی است.

طرح بنزین ۸۷ هزار تومانی منتفی شده؟

فعلاً بله؛ اما نه لزوماً برای همیشه.

اجرای طرح کرمان متوقف شده و در حال حاضر بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی در جایگاه‌های کشور عرضه نمی‌شود.

با این حال باید بین دو موضوع تفاوت گذاشت:

«قیمت بنزین ۸۷ هزار تومان شده است» نادرست است؛ اما «فروش بنزین مازاد با نرخ آزاد کاملاً منتفی شده است» هم فعلاً نمی‌تواند با قطعیت گفته شود.

سناریوی دوم دولت همچنان امکان فروش مصرف مازاد با نرخی غیریارانه‌ای را در خود دارد و عدد نهایی آن، در صورت اجرای این مدل، هنوز مشخص نیست.

تصمیم نهایی چه زمانی اعلام می‌شود؟

براساس آخرین اظهارات مسئولان، بررسی سناریوها وارد مراحل نهایی شده و ممکن است دولت طی حدود ۱۰ تا ۱۵ روز آینده درباره مدل جدید مدیریت بنزین تصمیم‌گیری کند.

مسئولان همچنین وعده داده‌اند که در صورت تغییر قیمت، سهمیه یا شیوه توزیع، جزئیات طرح پیش از اجرا به اطلاع مردم برسد.

در نتیجه، فعلا خبری از افزایش قطعی و سراسری قیمت بنزین به ۸۷ هزار تومان نیست؛ اما ادامه وضعیت فعلی نیز با توجه به فاصله تولید و مصرف بنزین زیر سؤال رفته است.

حالا پرسش اصلی دیگر این نیست که «آیا از فردا بنزین ۸۷ هزار تومان می‌شود؟»؛ سؤال مهم‌تر این است که دولت در نهایت کدام مسیر را انتخاب می‌کند: محدودیت عرضه، فروش مصرف مازاد با نرخ آزاد یا انتقال سهمیه بنزین از خودرو به مردم؟وضعیت فعلی نیز با توجه به فاصله تولید و مصرف بنزین زیر سوال رفته است.

تغییر قیمت بنزین چه اثری بر تورم و بازارها دارد؟

هرگونه افزایش محسوس قیمت بنزین، به‌خصوص اگر بخش بزرگی از مصرف را درگیر کند، می‌تواند از مسیر افزایش هزینه حمل‌ونقل و توزیع به قیمت کالاها و خدمات فشار وارد کند و انتظارات تورمی را نیز بالا ببرد. بازار ارز، طلا، خودرو و حتی بورس هم ممکن است به نحوه اجرای طرح و اثر احتمالی آن بر تورم و بودجه دولت واکنش نشان دهند؛ هرچند شدت این اثر به میزان افزایش قیمت، مقدار سهمیه یارانه‌ای و نحوه حمایت از خانوارها بستگی دارد.