استاندارد ERC-۴۰۴ شبکه اتریوم چیست؟ ارتقای شبکه یا ارور ۴۰۴؟!

استاندارد جدیدی به نام «ERC-404» در شبکه اتریوم راه‌اندازی شده که سر و صدای زیادی به پا کرده است. به طوری که قیمت یکی از توکن‌های مبتنی بر این استاندارد، تا ۳۸٬۰۰۰ دلار هم پیش رفته است! اما استاندارد ERC-۴۰۴ چیست و چگونه به وجود آمده است؟

به تازگی یک استاندارد جدید توسط دو توسعه‌دهنده روی شبکه اتریوم ایجاد شده که خیلی هم استاندارد نیست! در ادامه مقاله به این می‌پردازیم که چرا نمی‌توان “فعلا” آن را یک استاندارد دانست. با این حال این استاندارد تاییدنشده، سعی می‌کند تا نوعی جدیدی از توکن‌ها را روی شبکه اتریوم ایجاد کند. توکن‌های شبکه اتریوم را به کلی‌ترین صورت، می‌توان به ۲ دسته توکن‌های مثلی (Fungible Tokens) و توکن‌های غیرمثلی (Non-Fungible Tokens) یا همان «NFTها» تقسیم کرد. توکن‌هایی که با استاندارد ERC-۴۰۴ ایجاد می‌شوند، چیزی مابین این دو توکن‌ها هستند.

در این مقاله به این می‌پردازیم که ماهیت توکن‌های ERC-۴۰۴ چیست و به چه شکل هستند. اصلا این استاندارد قصد دارد تا چه مشکلی را در شبکه اتریوم حل کند. کمی بیشتر درباره هدف توسعه‌دهندگان این استاندارد صحبت خواهیم کرد و معروف‌ترین پروژه‌ها و توکن‌های این استاندارد را هم مورد بررسی قرار خواهیم داد. پس تا انتهای این مقاله با پول نو همراه باشید!

استاندارد ERC-۴۰۴ چیست؟

توکن‌ها نه تنها در شبکه اتریوم، بلکه در هر شبکه دیگری عموما به دو صورت وجود دارند. یا از نوع مثلی هستند و مشابه آن‌ها وجود دارد که به آن‌ها توکن‌های مثلی (Fungible Tokens) گفته می‌شود. هرکدام از این توکن‌ها ارزش برابری دارند و با یکدیگر قابل معاوضه هستند، چرا که “مثل” هم هستند. توکن اتر (ETH) در شبکه اتریوم بدیهی‌ترین مثال برای این موضوع است. مهم‌ترین استانداری که توکن‌های مثلی شبکه اتریوم از آن استفاده می‌کنند، استاندارد ERC-۲۰ است.

نوع دیگر توکن‌ها، توکن‌های غیرمثلی (Non-Fungible Tokens) هستند؛ به عبارت دیگر همان NFT ها. همانطور که از نام آن‌ها پیداست، “مثل” آن‌ها وجود ندارد و کاملا بی‌همتا هستند. توکن‌های غیرمثلی در شبکه اتریوم، تحت استاندارد ERC-721 ایجاد می‌شوند.

استاندارد ERC-۴۰۴ سعی دارد تا با ادغام دو استاندارد ERC-20 و ERC-721 شبکه اتریوم، «توکن‌های نیمه مثلی (Semi-Fungible Tokens)» ایجاد کند. توکن‌های تحت این استاندارد، یک تکه (Fraction) از یک NFT واحد هستند؛ حال، تمام تکه‌های این NFT با هم برابر و یکسان‌اند. برای همین است که می‌گوییم استاندارد ERC-۴۰۴ چیزی مابین ERC-۲۰ و ERC-۷۲۱ است و توکن‌های آن را، “نیمه مثلی” می‌نامیم.

این استاندارد به تازگی توسط دو توسعه دهنده با نام‌های مستعار «Ctrl» و «Acme» ایجاد شده است. با این حال همچنان نمی‌توان ERC-۴۰۴ را یک استاندارد نامید. چرا که برای آن، این پروپوزال باید به تایید حاکمیت اتریوم برسد و پروسه EIP را طی کند. در پروسه «EIP (Ethereum Improvement Proposal)» یا پروپوزال ارتقای اتریوم، صاحب‌نظرهای این شبکه یک پروپوزال را به رای‌گیری می‌گذارند. اگر آن درخواست به تایید اکثریت برسد، می‌تواند به طور عمومی در شبکه اجرا و پیاده‌سازی شود. این اتفاق همچنان برای ERC-۴۰۴ رخ نداده است اما توسعه‌دهندگان آن در تلاش اند تا این استاندارد را وارد EIP کرده و به تایید اکثریت برسانند.

چرا ERC-۴۰۴ مهم است؟

توکن‌های ERC-۴۰۴ همگی به یک NFT مشخص مرتبط هستند. هرکدام از این توکن‌ها، یک تکه (Fraction) از آن NFT هستند. ان‌اف‌تی‌های خردشده یا تکه‌تکه‌شده چیز جدیدی نیستند؛ قبلا هم درباره آن‌ها در مقاله زیر صحبت کرده‌ایم. اما در ERC-۴۰۴ تفاوت این است که هر تکه، با تکه دیگر کاملا برابر و یکسان است.

این خاصیت ERC-۴۰۴ باعث افزایش نقدینگی در دنیای توکن‌های غیرمثلی می‌شود. در حال حاضر، قیمت ارزان‌ترین NFT یک مجموعه با عنوان «کف قیمت (Floor Price)» آن کالکشن شناخته می‌شود. این قیمت اما قیمتی نیست که در حال حاضر NFT با آن خرید و فروش می‌شود؛ بلکه قیمتی‌ست که صاحب اثر، برای فروش آن در نظر گرفته. پس قیمت کف یک مجموعه حقیقی‌ نیست و در بازار وجود ندارد. اما تکه‌های یک NFT که به صورت توکن ERC-۴۰۴ در آمده اند، کوچک‌ترین جزء از یک توکن غیرمثلی هستند. بنابراین قیمت آن‌ها پایین‌ترین قیمت برای یک NFT است که در حال معامله‌شدن هستند.

فروش یک NFT با قیمت درنظر گرفته شده توسط فروشنده، نقدینگی بازار را کاهش می‌دهد. این در حالی‌ست که توکن‌های ERC-۴۰۴ که تکه‌های یک NFT هستند، درصورت وجود جفت ارز مقابل، به راحتی در هر صرافی‌ای فروش می‌روند.

در ان‌اف‌تی‌های خردشده یا تکه‌تکه‌شده (Fractionalized NFTs) بحث کمی متفاوت است. هدف اصلی این قابلیت افزایش نقدینگی در مارکت توکن‌های غیرمثلی‌ست. جایی که یک NFT در یک قرارداد هوشمند قفل می‌شود و در ازای آن، چندین توکن ERC-۲۰ (در شبکه اتریوم) مینت می‌شود؛ فرضا ۱۰۰ توکن. سپس هر یک از این ۱۰۰ توکن قابل خرید و فروش هستند. با این تفاوت که برای دسترسی به NFT اصلی، باید تمام ۱۰۰ توکن مینت‌شده جمع‌آوری و سوزانده شوند تا NFT از حالت قفل‌شده خارج شود.

پروژه‌های برتر ERC-۴۰۴

چند پروژه به تازگی با استاندارد ۴۰۴ توسعه داده شده اند که رشد خوبی هم داشته اند. در ادامه به چند مورد از آن‌ها اشاره می‌کینم.

پاندورا (Pandora)

پاندورا شاید پروژه‌ای بود که باعث شد تا اسم ERC-۴۰۴ به گوش خیلی‌ها برسد. رشد قابل توجه توکن‌های این پروژه در مدت زمان بسیار کوتاه، اصلی‌ترین دلیل فراگیرشدن نام این استاندارد جدید بود. پاندورا در مدت زمان کوتاهی توانست سقف ۳۸٬۰۰۰ دلار را هم ثبت کند که البته بعد از آن دائما قیمت این توکن، رو به کاهش بود. با این حال در حال حاضر هر توکن پاندورا با نماد «PANDORA» با قیمت حدودا ۱۳٬۰۰۰ دلار معامله می‌شود. این پروژه عرضه کلی (Max Supply) ده هزارتایی دارد که همه ۱۰٬۰۰۰ توکن آن در چرخه هستند و در بازارهای ثانویه می‌توان ان‌ها را معامله کرد.

دی‌فراگز (DeFrogs)

دی فراگز هم مثل پاندورا، مجموعه‌ای شامل ۱۰٬۰۰۰ توکن است. ده هزار NFT در این مجموعه وجود دارند که شباهت زیادی به کارکترهای پروژه «DeGods» دارند. این پروژه را می‌توان اولین پروژه NFTهای پروفایلی (PFP) روی استاندارد ERC-۴۰۴ معرفی کرد. این پروژه با کالکشن‌های پروفایلی بزرگ مثل «BAYC»، «CryptoPunk» و «DeGods» وجوه مشترک بسیاری دارد. تنها تفاوت آن شاید این باشد که این پروژه با استاندارد جدید اتریوم طراحی و توسعه داده شده است.

مزایا و معایب ERC-۴۰۴

با وجود اینکه ERC-۴۰۴ یک استاندارد نوپا و تازه در شبکه اتریوم است، مزایا و معایبی هم دارد. به واسطه همین جدید بودن شاید، بتوان ایرداتی به آن گرفت. اما همین جدید و نوآورانه بودن باعث شده تا ERC-۴۰۴ از برخی جهات مزایای بزرگی نسبت به سایر استانداردهای ساخت توکن در شبکه اتریوم داشته باشد. در ادامه به بررسی برخی از آن‌ها می‌پردازیم.

مزایای استاندارد ERC-۴۰۴

ترکیب دو استاندارد ERC-۲۰ و ERC-۷۲۱ باعث شده تا ERC-۴۰۴ تلفیقی از مزیت‌های هر دو را داشته باشد. توکن‌هایی که با این استاندارد در شبکه مینت می‌شوند، همتا هستند اما با یک توکن بی‌همتا (NFT) مرتبط شده اند! تلفیق دو استاندارد محبوب شبکه اتریوم شاید بزرگ‌ترین مزیت استاندارد ERC-۴۰۴ باشد. اما مزایای بیشتری هم دارد؛ از جمله:

مالکیت NFT در سطوح خرد

صاحب شدن یکی از NFTهای بلوچیپ (Bluechip) یه با نوعی بزرگ و معروف در دنیای NFT، کار بسیار سختی‌ست. چرا که ان‌اف‌تی‌های مجموعه‌هایی مثل «BAYC» قیمت بالایی دارند و خرید آن‌ها برای هرکسی ممکن نیست. استاندارد ERC-۴۰۴ اما باعث می‌شود سرمایه‌گذاران کوچک‌تر و خردتر، در سطوح پایین‌تر هم به NFTهای ارزشمند و مهم دسترسی داشته باشند. این به این خاطر است که این استاندارد، مالکیت یک توکن غیرمثلی را با منیت چندین توکن، به قسمت‌های کوچک‌تری تقسیم می‌کند. به نوعی مالکیت آن را خرد (Fractionalize) می‌کند.

افزایش نقدینگی در بازار توکن‌های غیرمثلی

امکان خرید و فروش توکن‌هایی که هرکدام نشان‌دهنده مالکیت بخش کوچکی از یک NFT ارزشمند هستند، باعث سرازیر شدن پول بیشتری به بازار NFT می‌شود. این اتفاق باعث می‎‌شود تا مالکیت NFTهای بزرگ، در اختیار افراد خاصی نباشد و دایره دسترسی به آن‌ها، محدود نشود. امکان خرید و فروش بخشی از یک توکن غیرمثلی به تریدرهای خرد هم امکان فعالیت را در این بازار می‌دهد و باعث می‌شود پول بیشتری به مارکت NFT تزریق شود. شاید یکی از دلایل عدم رشد قابل قبول مارکت NFT از سال ۲۰۲۱ همین باشد. که مجموعه‌های بزرگ که بخش اعظمی از حجم این بازار (Market Cap) را تشکیل می‌دهند، تنها برای افراد خاصی قابل خریداری هستند. چرا که قیمت بالای هر NFT آن‌ها به خریداران کوچک چنین اجازه‌ای نمی‌دهد.

شاید استاندارد ERC-۴۰۴ بتواند این مشکل را حل کند و رونق خوبی در مارکت NFT ایجاد کند.

معایب استاندارد ERC-۴۰۴

نوظهور بودن استاندارد ERC-۴۰۴ شاید یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه‌های آن باشد. همین نوظهور بودن باعث شده تا هایپ هیجان زیادی برای آن به وجود بیاید. و همه می‌دانیم که هیجانات ناگهانی، خیلی سریع هم فروکش می‌کنند. از طرفی همین موضوع باعث می‌شود در حال حاضر پروژه‌های ERC-۴۰۴ قیمت بالایی پیدا کنند، مثل پاندورا. سرمایه‌گذاری و ترید این پروژه‌ها در چنین زمانی شاید تصمیمی اقتصادی‌ نباشد. چرا که زمانی که هیجانات حول این استاندارد کاهش پیدا کند، ارزش پروژه‌های آن هم کاهش خواهد یافت. به خصوص که همچنان هم نمی‌توانیم ERC-۴۰۴ را یک استاندارد بدانیم؛ حتی ممکن است این اتفاق هیچوقت رخ ندهد! در ادامه با جزئیات به بررسی معایب ERC-۴۰۴ می‌پردازیم.

فاز آزمایشی و تاییدنشده

بارها در مقاله به این اشاره کردیم که ERC-۴۰۴ هنوز یک استاندارد تاییدشده در شبکه اتریوم نیست. برای رسیدن به این مرحله، ERC-۴۰۴ باید پروسه «EIP» یا «درخواست ارتقای اتریوم (Ethereum Improvement Proposal)» را طی کند. پس تا زمانی که این اتفاق رخ ندهد، سرمایه‌گذاری روی پروژه‌های این استاندارد، دارای ریسک خواهند بود. به خصوص پروژه‌ای مثل پاندورا که در حال حاضر با قیمتی حدود ۱۳٬۰۰۰ دلار معامله می‌شود. در صورتی که ERC-۴۰۴ در پروسه EIP به رای گذاشته شود اما به تایید نرسد، قطعا پروژه‌هایی مثل پاندورا افت ارزش قابل توجهی خواهند داشت.

باید به این توجه داشت که پروژه‌های ERC-۴۰۴، مثل پاندورا و دی‌فراگز در شبکه‌های اجتماعی خود به «آزمایشی (Experimental)» و «تایید نشده» بودن این استاندارد اشاره کرده‌اند. در بیوگرافی توییتر پروژه «دی‌فراگز» این موضوع عینا دیده می‌شود.

پیچیدگی

ترکیب دو استاندارد ERC-۲۰ و ERC-۷۲۱ باعث شده تا ERC-۴۰۴ استاندارد پیچیده‌ای باشد. ساخت توکن و قراردادهای هوشمندی که بتوانند از توکن‌های با ویژگی‌های هردو پشتیبانی کنند، کار دشواتری خواهد بود. این باعث می‌شود تا توسعه‌هندگان کمتری به سمت ایجاد و توسعه توکن‌های نیمه مثلی بروند.

امنیت و حقوق مالکان و کپی رایت

اعطای مالکیت یک NFT به تعداد زیادی از افراد، مثلا ۱۰۰ نفر باعث می‌شود تا حفظ حقوق آن‌ها هم کار دشوارتری باشد. زمانی که یک دارایی صاحبان بیشتری دارد، چالش‌های بیشتری هم برای آن به وجود خواهد آمد. اما زمانی که یک NFT تنها یک مالک دارد، مشکل زیادی از بابت حق استفاده از اثر و کپی رایت و نشر آن به وجود نخواهد آمد. شاید استاندارد ERC-۴۰۴ تنش را بین کاربران دنیای توکن‌های غیرمثلی افزایش دهد.

نظارت و رگولاتوری

تقسیم مالکیت یک اثر بین تعداد زیادی از افراد نظارت بر روی آن را هم سخت‌تر خواهد کرد. شاید چارچوب‌های فعلی نظارت و رگولاتوری (Regulatory) برای استاندارد ERC-۴۰۴ مناسب نباشند و نیاز باشد در این خصوص، تجدید نظر شود.

آینده ERC-۴۰۴ و اتریوم

استاندارد ERC-۴۰۴ می‌تواند برای اتریوم انقلابی باشد. این استاندارد می‌تواند باعث گسترش استفاده از شبکه اتریوم شود و پروژه‌ها و توسعه‌دهندگان بسیاری را به سوی این شبکه بکشاند. از طرفی در صورت تایید این استاندارد در EIP، شاید مارکت NFT هم حرکت خوبی رو به بالا داشته باشد.

با این حال به نظر نمی‌رسد ERC-۴۰۴ بتواند روی توکن اتر (ETH) تاثیر چندانی داشته باشد. همانگونه که با رشد پاندورا تا ۳۸٬۰۰۰ دلار، اتریوم تغییر چندانی نداشت. اتریوم بیشتر تحت تاثیر بیت کوین و آلت‌کوین‌های مهم بازار است.

به هر روی، انتظار می‌رود در صورت تایید شدن ERC-۴۰۴ در EIP، پروژه‌های این استاندارد رشد خوبی داشته باشند پروژه‌های دیگری هم با این استاندارد ایجاد شوند. در ادامه شاید شاهد رشد NFTهای اتریومی باشیم. اگر این رشد خیلی خوب باشد، شاید دامن کالکشن‌های شبکه‌های دیگر مثل سولانا، پالیگان و حتی بیت کوین را هم بگیرد. در این بین، کمی دور از انتظار است که ERC-۴۰۴ بتواند به تنهایی باعث رشد چمشگیر اتریوم و اوج‌گیری آن باشد.

جمع‌بندی

هایپ و هیجان زیاد کاربران حول استاندارد ERC-۴۰۴ باعث شده بود تا پروژه‌های این استاندارد، با قیمت‌های بسیار بالایی در بازار معامله شوند. البته باید منتظر باشیم و ببینیم حاکمیت (Governance) اتریوم آن را به عنوان یک استانداردِ استاندارد قبول خواهد کرد یا خیر! اگر این اتفاق رخ بدهد، پروژه‌های ERC-۴۰۴ شاید از این هم ارزش بیشتری پیدا کنند. در غیر این صورت، احتمال افت قابل توجه ارزش پروژه‌های ERC-۴۰۴ خواهیم بود.

بهتر است برای سرمایه‌گذاری روی این استاندارد کمی صبر داشت. در حال حاضر با توجه به آینده نامشخص ERC-۴۰۴، ریسک بالایی برای سرمایه‌گذاری و معامله دارایی‌های آن وجود دارد.